Niedersachsen behoort tot de belangrijkste veenregio’s van Duitsland. Grote delen van de landbouw worden er uitgevoerd op veen- en moorgronden. De komende jaren gaat daar veel veranderen. Door hervernatting stijgt het waterpeil op steeds meer landbouwgronden en wordt gezocht naar nieuwe vormen van landbouw die onder natte omstandigheden mogelijk blijven.
Paludicultuur speelt daarin een belangrijke rol. Maar wanneer de bodem natter wordt, verandert ook de techniek die nodig is voor beheer, oogst en transport.
Voor Wellink Equipment is Niedersachsen daarom een interessante regio. Specialistische rupstechniek, lage bodemdruk en machines voor moeilijk begaanbaar terrein kunnen een belangrijke rol spelen bij het praktisch uitvoerbaar maken van deze nieuwe vorm van landgebruik.
Niedersachsen zet sterk in op veenherstel en natte landbouw
De ontwikkelingen in Niedersachsen zijn inmiddels veel meer dan enkele kleine proefprojecten.
In september 2026 werden drie regio’s in Niedersachsen geselecteerd als Duitse Leuchtturmregionen voor klimaatvriendelijke ontwikkeling van veengebieden:
- Landkreis Cuxhaven;
- Landkreis Wesermarsch;
- Gnarrenburg in Landkreis Rotenburg (Wümme).
Voor deze drie regio’s is gezamenlijk ongeveer 466 miljoen euro aan federale financiering voorzien. Niedersachsen heeft daarnaast voor iedere regio extra middelen toegezegd.
De investeringen zijn niet alleen bedoeld voor het opnieuw vernatten van veengronden. Ook nieuwe vormen van landbouw, verwerking en economische benutting van producten uit natte gebieden maken onderdeel uit van de ontwikkeling.
Dat maakt de technische kant van de omschakeling steeds belangrijker.
Van droge landbouwgrond naar landbouw op natte bodem
Veel veengronden zijn in het verleden ontwaterd om landbouw mogelijk te maken.
Wanneer het waterpeil opnieuw wordt verhoogd, verandert de draagkracht van de bodem. Machines die onder droge omstandigheden goed functioneren, kunnen op natte veengrond sneller insporen of vastlopen.
Tegelijkertijd moeten werkzaamheden zoals maaien, oogsten, onderhoud en transport wel uitgevoerd kunnen blijven worden.
Daar ontstaat een belangrijke technische vraag:
Hoe kunnen landbouwbedrijven en terreinbeheerders blijven werken wanneer de bodem steeds minder draagkracht heeft?
Paludicultuur vraagt daarom niet alleen om andere gewassen en nieuwe afzetmarkten, maar ook om aangepaste machines en werkmethodes.
Vier belangrijke veenregio’s in Niedersachsen
Binnen het project MoWa – Moornutzung im Wandel onderzoekt de Landwirtschaftskammer Niedersachsen hoe landbouw op veengronden zich kan ontwikkelen richting een klimaatvriendelijkere en meer veensparende bedrijfsvoering.
Daarbij wordt naar vier verschillende regio’s gekeken:
- Geesteniederung in Landkreis Cuxhaven;
- Gnarrenburger Moor en het noordelijke Teufelsmoor;
- Ipweger Moor en Jader Kreuzmoor;
- Bourtanger Moor in Emsland en Grafschaft Bentheim.
De gebieden verschillen sterk van elkaar. In Cuxhaven, Gnarrenburg en Wesermarsch speelt bijvoorbeeld veel melkveehouderij en permanent grasland. Het Bourtanger Moor kent juist meer intensieve akkerbouw, waaronder aardappelteelt.
Dat betekent ook dat er niet één technische oplossing bestaat voor alle veengronden.
Cuxhaven: ontwikkeling van Paludikultur en Rohrkolben
Landkreis Cuxhaven is een van de gebieden waar Paludikultur al concreet wordt ontwikkeld.
Binnen het project RoNNi worden grootschaligere teelten van Rohrkolben, oftewel lisdodde, ontwikkeld in Cuxhaven en Emsland. Per locatie gaat het om proef- en demonstratievelden van ongeveer 5 tot 10 hectare.
Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de teelt zelf. Het project onderzoekt de complete keten, van productie en oogst tot verwerking in bijvoorbeeld bouwmaterialen en veenvervangende substraten.
Wanneer dit soort toepassingen verder opschalen, wordt ook betrouwbare techniek voor oogst en transport steeds belangrijker.
Wesermarsch: landbouw op grote veengebieden
Ook de Wesermarsch is geselecteerd als Leuchtturmregion.
Binnen deze regio ligt onder andere het Ipweger Moor, waar landbouwbedrijven voornamelijk werken met permanent grasland en melkveehouderij. Via projecten zoals MoWa wordt onderzocht hoe deze bedrijven kunnen omschakelen naar een meer veensparende bedrijfsvoering.
Bij een hoger waterpeil wordt de inzetbaarheid van conventionele trekkers en transportcombinaties steeds beperkter.
Dat maakt onderwerpen zoals bodemdruk, bereikbaarheid, maaitechniek en transport direct relevant.
Gnarrenburg en Rotenburg
Het Gnarrenburger Moor en het noordelijke Teufelsmoor vormen een andere belangrijke regio.
Gnarrenburg is inmiddels geselecteerd als een van de drie Leuchtturmregionen in Niedersachsen. Ook hier wordt gewerkt aan een bredere omschakeling van landbouwkundig gebruikte veengronden naar klimaatvriendelijkere vormen van gebruik.
De uitdaging gaat daarbij verder dan alleen het verhogen van het waterpeil.
Een gebied moet daarna ook beheerd kunnen worden. Voor landbouwbedrijven betekent dit dat machines, werktuigen en logistiek moeten worden aangepast aan de nieuwe omstandigheden.
Emsland en het Bourtanger Moor
Ook Emsland is interessant voor de ontwikkeling van Paludikultur.
Het Bourtanger Moor verschilt van veel andere veengebieden doordat hier relatief veel akkerbouw voorkomt. Binnen RoNNi wordt bovendien ook in Landkreis Emsland gewerkt aan grootschaligere Rohrkolben-teelt.
Hier kan daardoor een andere behoefte aan machines ontstaan dan op nat grasland.
Denk bijvoorbeeld aan:
- aanleg en onderhoud van teelten;
- oogst van biomassa;
- vervoer van geoogst materiaal;
- inzet van werktuigen op zachte bodem.
Nieuwe teelten vragen om nieuwe techniek
Paludicultuur kan verschillende vormen aannemen.
In Niedersachsen wordt onder andere gewerkt met en onderzoek gedaan naar:
- Rohrkolben;
- Schilf;
- Rohrglanzgras;
- nat grasland;
- andere biomassa van natte landbouwgronden.
Deze gewassen kunnen uiteindelijk worden toegepast in bijvoorbeeld bouwmaterialen, papier, karton, substraten en andere biobased producten.
Maar voordat een dergelijke keten commercieel kan functioneren, moet het product wel efficiënt van het land kunnen worden gehaald.
Dat maakt oogst- en transporttechniek een essentieel onderdeel van de ontwikkeling.
Specialistische techniek voor natte veengronden
Op weinig draagkrachtige grond zijn andere eigenschappen belangrijk dan bij conventionele landbouwmachines.
Denk aan:
- lage bodemdruk;
- een groot contactoppervlak;
- voldoende tractie;
- beperkte insporing;
- een goede gewichtsverdeling;
- flexibele opbouwmogelijkheden;
- inzetbaarheid met verschillende werktuigen.
Rupstechniek kan daarbij een belangrijke rol spelen.
Wellink Equipment ontwikkelt en levert machines voor werkzaamheden op natte, zachte en moeilijk toegankelijke terreinen.
Wellink Chaser
De Wellink Chaser is ontwikkeld voor werkzaamheden op locaties waar conventionele wielvoertuigen sneller tegen de grenzen van de draagkracht aanlopen.
Door het rupsonderstel wordt het gewicht over een groter oppervlak verdeeld.
Afhankelijk van de configuratie en toepassing kan de Chaser worden gebruikt voor onder andere:
- transporting biomass;
- transporting materials to and from the work site;
- supporting harvesting operations;
- terreinbeheer;
- werkzaamheden op natte en zachte bodems.
Niet alleen een machine, maar het complete werkproces
Paludicultuur staat nog volop in ontwikkeling.
Daarom is het niet voldoende om alleen naar een standaardmachine te kijken.
Bij de keuze van techniek spelen onder andere mee:
- water level;
- bodemtype;
- draagkracht;
- gewas;
- oogstmethode;
- transportafstand;
- benodigde capaciteit;
- beschikbare werktuigen.
Wellink beschikt over eigen engineering en kan machines en opbouwen aanpassen aan specifieke toepassingen.
Dat maakt het mogelijk om samen met gebruikers te kijken naar het complete werkproces: van werkzaamheden op het perceel tot het afvoeren van het geoogste materiaal.
Duitse subsidie ondersteunt ook specialistische techniek
De ontwikkelingen in Niedersachsen worden ondersteund door de nieuwe Duitse Förderrichtlinie Palu.
De regeling ondersteunt de hervernatting van land- en bosbouwkundig gebruikte veengronden en de verdere benutting van deze gebieden bij hogere waterstanden.
Binnen Fördermodul 4.A kunnen bedrijven uit de land- en bosbouw die de betreffende gronden beheren onder voorwaarden ondersteuning aanvragen voor de aanschaf van specialistische machines en apparatuur of voor aanpassingen aan bestaande techniek voor nat gebruik.
De huidige regeling loopt tot eind 2029.
Lees meer over subsidie voor specialistische Paludikultur-techniek
Van proefproject naar praktische toepassing
De ontwikkelingen in Niedersachsen laten zien dat Paludikultur steeds meer verschuift van onderzoek naar praktische toepassing.
Met grote Leuchtturmregionen in Cuxhaven, Wesermarsch en Gnarrenburg, bestaande projecten rond Rohrkolben en onderzoek naar nieuwe verdienmodellen ontstaat een volgende uitdaging:
hoe maken we natte landbouw technisch uitvoerbaar op grotere schaal?
Machines voor beheer, oogst en transport worden daarmee een belangrijk onderdeel van de verdere ontwikkeling.
Werkt u aan een project in Niedersachsen?
Wellink denkt mee over techniek voor paludicultuur, natte landbouw en werkzaamheden op weinig draagkrachtige bodems.
Van rupstechniek en transport tot maatwerkoplossingen vanuit onze eigen engineering.
Heeft u een project in Niedersachsen en wilt u bespreken welke techniek onder uw omstandigheden inzetbaar is?